Sokağa Çıkma Yasakları ve Sivil Ölümler

Bu çalışma, 16 Ağustos 2015 tarihinden bugüne devam eden sokağa çıkma yasakları sırasında meydana gelen yaşam hakkı ihlallerine dair toplanan verilerin görselleştirilmesini hedeflemektedir. Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Dokümantasyon Merkezi’nin yaptığı raporlamanın verilerini kullanarak hazırladığımız çalışma, verileri dört bölüm altındaki interaktif tablolar eşliğinde sunmaktadır.

  • İsim Listesi bölümünde bu sokağa çıkma yasakları sırasında ölenlerin kimlik bilgieri, ölümleri ve teşhisleriyle ilgili detaylar, olaya dair özet anlatım ve haber kaynakları,
  • Zaman Çizelgesinde sokağa çıkma yasaklarının nerede, hangi tarihler arasında, ne süreyle ilan edildiği,
  • Rakamlar bölümünde yaş ve cinsiyet analizleri,
  • Harita bölümünde ise abluka ve ölümlerin coğrafi konumları yer almaktadır.

Yöntem ve Veri Kaynağı

Yukarıda bahsedildiği gibi, çalışmaya esas oluşturan yaşam hakkı ihlallerine dair veriler TİHV’den elde edilmiştir. Gerek pratik sınırlamalar, gerekse bilgiye erişim hakkına dair ihlaller sonucu burada geçen veriler adli tıp verileri ve saha çalışması gibi yöntemlerle doğrulanamamıştır. Hafıza Merkezi bu sebeplerden dolayı bu sayfada geçen sivil ölümlere dair bilgilerin kesinliğini teyit etmez. Devam eden bir çalışma olarak Şubat 2017 itibariyle mevcut verileri içeren bu liste, yaşam hakkı ihlallerine ilişkin doğrulanmış verilere ulaşıldıkca gerekçe ve değişiklik tarihi belirterek güncellenecektir.

Bulgular

TİHV’nin Ağustos 2016 tarihinde paylaştığı bilgi notunda belirtildği üzere, derlenen verilerin kapsamı ve içeriğine dair önemli bulgular şunlardır:

  • İlk sokağa çıkma yasağı ilan edilen tarih olan 16 Ağustos 2015 ile 16 Ağustos 2016 tarihleri arasında en az 321 sivil sadece resmi sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş zaman dilimleri içerisinde, ilgili çatışma ortamlarında yaşamlarını yitirmiştir. Bu kişilerden; 79’i çocuk, 71’u kadın ve 30’u 60 yaşın üzerindedir.
  • Ölümlerine ilişkin bilgiye erişilebilen en az 73 sivilin sağlığa erişim hakkından yoksun bırakılmaları sonucu yaşamlarını yitirdikleri tahmin edilmektedir.
  • Yine ölümlerine ilişkin bilgiye erişilebilen en az 202 sivilin ise ev sınırları/kapalı alanlar içerisinde; 23 kişinin ise sokağa çıkma yasağı ve çatışma ortamının yarattığı etki ile sağlık sorunları yaşamaları sonucu yaşamlarını yitirdikleri düşünülmektedir. Çarpıcı bir durum olarak ev sınırları/kapalı alanlar içerisinde yaşamlarını yitiren 202 sivilden 147’si sadece Cizre ilçesindendir.

Belgeleme çalışmasının yöntemi, kapsamı ve sınırlarına dair TİHV’nin yaptığı detaylı tartışma için bakınız.