2000–2015 yılları arasında Kürt illerinde çocuk ve gençlerin yaşam hakkına yönelik ihlalleri odağına alan iki yeni raporumuz, “Adalet Olmadıkça Barış da Olmaz” ve Güvenlik Gölgesinde Hukuk yayında.

Bu iki yayın, Hafıza Merkezi olarak yürüttüğümüz “Adalet İyileştirir: Çocuk ve Gençlerin Yaşam Hakkı İhlallerine Bütüncül Bir Yaklaşım” projesi kapsamında üç yıllık kapsamlı bir araştırma sürecinin ürünü. Proje ile, çatışma ve güvenlik politikalarının gölgesinde hayatını kaybeden çocuk ve gençlerin hikâyelerini görünür kılmayı; hukuki ve toplumsal boyutları birlikte ele alan bütüncül bir adalet perspektifi geliştirmeyi amaçlıyoruz. Çocuk ve gençlerin yaşam hakkının, kimlikten ve bağlamdan bağımsız olarak korunması gereken evrensel bir değer olduğuna inanıyoruz.

Aynı döneme ve aynı ihlallere odaklanan bu iki rapor, birbirini tamamlayan iki farklı yaklaşımla hazırlandı. “Adalet Olmadıkça Barış da Olmaz”, 2000–2015 yılları arasında Kürt illerinde çocuk ve gençlere yönelik yaşam hakkı ihlallerini sosyolojik ve antropolojik bir perspektifle inceliyor; ihlallerin nasıl yaşandığını, ailelerin ve yakınların deneyimlerini, adalet arayışının toplumsal boyutunu ve hafıza ile barış arasındaki ilişkiyi görünür kılıyor. Güvenlik Gölgesinde Hukuk ise aynı dönemde meydana gelen yaşam hakkı ihlallerini hukuki bir çerçevede ele alıyor; güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullanımına ilişkin örüntüleri, devletin yaşam hakkı karşısındaki yükümlülüklerini ve yargı makamlarının hesap verebilirlik konusundaki tutumunu analiz ediyor.

Bu iki yayınla, Kürt meselesi bağlamında gerçekleşen çocuk ve genç ölümlerini mümkün kılan siyasi, hukuki ve toplumsal koşulları çok boyutlu biçimde ortaya koymayı amaçladık. Hafıza Merkezi olarak kuruluş yıllarımızda 1990’lı yılların açık çatışma dinamikleri içinde zorla kaybetmeler suçuna odaklanmış, bu suçun hem mağdurlar hem de sorumlular açısından derinlikli bir analizini gerçekleştirmiştik. Bugün ise benzer bir anlama çabasını, açık çatışmanın sona erdiği ancak kalıcı barışın tesis edilmediği, “ne savaş ne de barış”dönemi olarak tanımlanabilecek 2000–2015 yılları için sürdürüyoruz. Yayınlarda bu dönem; şiddetin biçim değiştirerek devam ettiği, güvenlik politikalarının ve hesap verebilirlik mekanizmalarının sınırlarının belirleyici olduğu bir ara kesit olarak ele alınıyor.

Araştırmalarımızın bir diğer amacı ise adaletin farklı tanımlarını ve adalet arayışının farklı boyutlarını tartışmaya açmak. Bugün geçiş dönemi adaleti mekanizmalarının bulunmadığı ya da ufkunun belirsiz olduğu siyasi koşullarda, adaleti yalnızca cezalandırma ile sınırlamayan; hakikati, hesap verebilirliği, onarımı ve toplumsal iyileşmeyi birlikte düşünen bir çerçeve geliştirmeye çalışıyoruz.

Bu yayınlar, kaybedilen hayatların unutulmaması ve adalet talebinin görünür kalması için hazırlandı. Yaşam hakkı ihlallerine ilişkin adalet talebinin, barışın önünde bir engel değil, tam tersine onun temel koşullarından biri olduğuna inanıyoruz. Çocuk ve gençlerin yaşam hakkını korumak hepimizin ortak sorumluluğu. 

— 

“Adalet Olmadıkça Barış da Olmaz” yayınımızın tamamına İngilizce ve Kürtçe erişebilirsiniz.

Bu yayınlar Adalet İyileştirir projesi kapsamında Avrupa Birliği desteği ile hazırlanmıştır. İçeriğin sorumluluğu tamamıyla Hafıza Merkezi’ne aittir ve Avrupa Birliği’nin görüşlerini yansıtmamaktadır.